Tuesday, October 9, 2012

KOHHRAN LEH MLTP ACT


Kohhran te’n MLTP Act kalpui zel an duh laia thil pakhat ngaihtuah chian ngai ta chu, Study Group te’n ‘MLTP Act hlawhtlin lohna chhan lian ber zinga Zu duhna leh mamawhna a nasat vang nia an sawi leh Zu mamawhna titlêm tura hmalâkna a tlem’ tih hi a ni. 
MLTP Act hi a hlawhtling tawk lo kan tih chuan a hlawhtlin tawklohna chhanah Kohhran hian mawh a lo phur sang viau a ni mai thei. Zu mamawhna titlêm tur hian hma lakna kawng hrang hrang a awm thei ang. Kristian zingah chuan sakhuana lama kan inzirtirna aţanga hmalakna hi kan hmachhuan ber leh a ki pui ber a ni. Biak Ina lawi pha chinte inzirtirna hi chu kan kalpui vek hlawm a, amaherawhchu, Zu mamawhtu, a lova awm thei lo, zu ngawlveite chhan chhuak tura kohhran hmalâkna hi chhuan tham a awm meuh em ? Mi tlêm te, mi thahnemngaite thawhkhawma enkawl Home-ah te hian kan innghat mai a ni lo maw tih hi chhût tham a ni. Biak In ropui tak tak sak nâna kan sum sên te, kohhran hmunhma tihchangtlunna tura sum leh thâ kan sên te, inkhâwmpuina a sum kan hman zo zaite hi a tam viau mai, chutih lain  Zu vanga harsatna tâwk, Zu bawiha tang te leh rahbi tleu vanga hmeithai zu zuar dawmkân ngai, Setana’n tisa leh thlaraua a  phuarna aţanga chhan chhuak tura sum leh thâ kan sên te hi a tlêm deuh a ni, ti ila kan daw awm love. 
 MLTP Act zirchianna hian Kohhran te hi  tiharh tel sela, sorkar-ah kan bel ngawt thei lo,  kan rawngbawlna theuh kan bih chian a ngai  tih hi a pho lang tel a ni. Zu ngawlvei  leh Zu zawrhna bawiha tangte chhan chhuak tur hian awmze nei tham Budget kan dah ve phal em ? Nge  a khap turin  sorkar kan ngên leh ringawt dawn em ni ? Aizawl veng pakhata kohhran chuan hman deuh khan an kohhran chhunga zu zuara eizawng te eizawnna  thlâk sak nan, tanpuina sum an pe a ni. 
MLTP Act hi hman zui a ni emaw, hlih a ni emaw Zu duhna leh mamawhna a sâng tih hi zir chhuah a nih hrim hrim avangin,  Dân hmanga inhuahkhirhna lam aiin mamawh lo tura inzirtirna a pawimawh hle tihna a ni a, kohhran mawhphurhna a sang  viau a ni.

KA VAWNFAI MIZOTE HNUFUMNA

Mizo te hian Kuhvakhawr kan ei nasat avang hian ka chhung vawnfai kawngah kan hnufum tih hi phat rual a ni lo. Kuhva khawr kan ei nasat avangin fai takin Ha kan nâwt hman lova, kan vawng fai hman lo ti ila a dik mai awm e.Ka-chhûng vawnfai chungchangah hian, hma hruai tura kan ngaih, mi lehkha thiam leh officer lian tak tak, Sorkar sorkar pisa-a thawk te hian  hma an hruai  tawk lo hle mai. Kohhran hruaitu keh hnar kai tak tak te pawh hian hma an hruai tawk lo a ni. Kawng ţhênkhata mifing leh rawn kai nia kan ngaih zingah Ka-chhûng vawng fai lo, mei heh avanga ha hni dum tawh te, kuhva ei nasat avanga ka sen huam reng mai leh Ha dum nghet tlat mai hmuh tur an tam mai.
Hei hian Ka-chhûng vawn faina kawngah Mizote kan la hnufûm tih a tilang viau a ni. Fashion leh technology lama kan hmasawn chak ang hian Ka-chhûng leh taksa vawnfai kawngah hian hma sawn thei ila a duhawm hle a ni.
Mei zûk te, Sahdah, Tuibûr leh Khaini hmuam te hian thawk a tirimche thei hle a ni. Ka-chhûng vawnfai tawk loh vanga thâwk rimchhia hi a invênpui theih a, a tih-reh theih bawk. Chhungkuaah chutianga thâwk rimchhia chu  kan awm em tih inenfiah fo tur a ni. Mi hran tân inhrilh a hrehawma, a zahthlâk thei bawk. 

Saturday, February 25, 2012

Politics hi kan society i tihchhiat tir lovang u khai


Political party hrang hrang hian ram kaihhruai dan tur leh retheite dâwm kân dan tur an duang ţheuh mai a, chu chu an tlângau pui leh an campaign hla ber a ni. Political Party Unit leh Block level-ah    worker te’n campaign dan an thiam loh chuan, kan chhuan êm êm Mizo society hi a ti hmêl hem fo a, kohhran leh tlawmngai pawl pawh a ţhalo zawngin a nghawng thei ţhin a ni. Kohhran khata rawngbawltu zingah te, tlawmngai pawla thawk ho zingah te, inţhenawm khawvêng leh ţhianpâwl ho zingah te hian politics ruih chilh vanga inhmuh thiamlohna a awm thei. Village Council leh Local council kan inthlang zo ta a, a chak leh chak lo pawl awm ngei a ngai a ni. A chakin chak dan Mizo taka an thiam a ngai a, a chak lo zawk pawhin chakloh dan Mizo taka an thiam a ngai bawk.
Sakhuana leh politics hian mihring a nghawng na thei hle a, diklo taka hmanna hmunah chuan nunna tam takin a tuar a, ram leh hnam hmasâwnna tura hmanraw tangkai ber ni si Politics hi a khel fuh lo chuan an chhiat phah mêk a ni. Kan ram leh khawvel hmun hrang hrangah heng thil thleng hi kan hre mêk a ni. Mizoram-ah ngei pawh thil duhawm lo tam tak a thleng tawh ţhin a, politics avangin Mizo leh Mizo ni si cheng ho thei lo, kan Kristianna pawhin a suih zawm theih hauh loh sawi tur kan awm ţan ta nawk  a ni mai thei.
Ngaihdan leh hmuh dân a inthuhmun thei vek lo, MLA inthlan pawh a hla leh lutuk ta lova, tun tum V/C inthlan result atang hian  sorkarna siam thei tur political party rin zawng sawina kawngah te kan inhnial leh ngei dâwn a, party worker ni ve kher lo pawh engemaw zat chu tualpuk ti ti-ah  kan lo inhnial ve leh vak ngei dawn a ni. Hetianga politics kaihhnawiha inhnialna pawtawk hian ţhenawm, kohhran leh khawtlângah nghawng ţha lo tak a nei fo a ni. Hetiangah hian fihlim deuh deuh tura inzirtirin, puitlin kan zir a ţûl hle tawh a ni. Political party te hi kan inchhuah chhe tawn lutuk tawh a, mi tam takin political party an hmuh dan a dik tawh lova, an ngainat loh zawng political party a awmte chu an hmuh dik thei lova, kohhrana an rawngbâwlna thlengin  an hmuh he  sak phah mai awm e  a tih theih a ni.
Politics hi a thianghlima, Biak Inah pawh poltics dik tak kan inzirtir thin. Chutiang chu a nih avangin midang hmu dik thei lo khawpa politics kan kalpui vaih chuan kan inenlêt a ţûl a ni. Kan inţhenawm khawvênna thleng khawih buai khawpa kan ruih chilh chuan kan politics kalpui dân a dik tâwk tawh lo kan ti thei ang.
 Ram leh hnam hmasawnna tur hian tih dan hrang hrang a awm a, ngaih dan hrang hrang pawh a awm thei e, kan duh dan leh ngaih dan hi a thuhmun vek dâwn lova, chumi dinhmun chu hriat tur a ni a, kan duhdan leh beisei a dingchang lo a nih pawhin, thiam taka thlir thiam a ngai a, chutiang a nih loh chuan politics hi kan inţhenawm khawvênna leh kohhrana kan rawngbawlna thleng ti chhe tuah kan hmang palh thei a ni. Hnam ropui leh khawvel entawn USA kum 2008-a President  an thlan zawh hlim khan, a chak zâwkin chak zâwk dan an thiam a, a chak lo zâwkin chak lo zâwka awm dân an thiam a, an inchawimawi tawn zui thei a ni.
Politics ruih chilh avanga khaw hawi zîm lutuk lo tur leh, kan inţhenawm khawvênna thlenga khawih thei khawpa kalpui lo tura hma kan sâwn a ngai a, tun ţuma village council leh local council inthlan vuakvetah pawh hian, Mizo kan nihna te, kristian kan nihna te leh khawtlanga kan inkungkaihna duhawm tak khawih chhe lo turin  politics hi  hman thiam zir ila, khawtlang hmasawnna tura hmanraw pawimawh tak, Politics hi political party mal ruihchilhna avangin khawtlang tinuamlo tu-ah a hman theih tih hre rengin, ruling leh opposition party te’n  fimkhur taka an kalpui a ţûl tawh tak zet a ni.